Óðum styttist í forsetakosningarnar í Bandaríkjunum. Einar Örn Einarsson spáir í spilin og vonar að Demókratar muni ekki tapa enn einu sinni: Þannig að einhvern veginn tókst George W Bush að sigra Demókrata í bæði skiptin og 8 ára valdatímabili hans er nú að ljúka. Í fyrsta sinn í nokkra áratugi standa Bandaríkjamenn því frammi fyrir kosningum þar sem hvorki sitjandi forseti né varaforseti er í framboði. Bandaríkjamenn eru á fullu í óvinsælu stríði í Írak, efnahagurinn er í slæmum málum, dollarinn veikur, olíverð í hæstu hæðum , George W Bush með ólíkindum óvinsæll forseti og líklegur kandídat Repúblikana verður 72 ára gamall þegar að kjörtímabilið hefst. Hvernig eiga Demókratar að fara að því að tapa núna?
Í Bandaríkjunum er oft sagt að Demókratar séu sérfræðingar í að finna leiðir til að tapa kosningum. Fyrir rúmum sjö árum töldu nánast allir að Al Gore ætti auðveldan sigur vísan í forsetakosningum gegn George W Bush. Gore var varaforseti fyrir gríðarlega vinsælan forseta, sem hafði setið yfir tiltölulega friðsælu hagsældarskeiði. Hann gerði hins vegar of mörg mistök í kosningabaráttunni, svo sem með því að reyna að fjarlægjast Clinton vegna mistaka hans í einkalífinu og með því að virka of stífur í baráttunni ólíkt því sem við höfum átt að venjast á síðustu árum, sem urðu til þess að Gerge W Bush sigraði í eftirminnilegum kosningum.
Demókratar tapa aftur
Fyrir fjórum árum áttu Demókratar líka að vinna auðveldlega, þar sem fyrstu ár George W. Bush 
sem forseta höfðu alls ekki reynst farsæl. Íraksstríðið var orðið óvinsælt, efnahagurinn ekki í góðum málum og vinsældir Bush litlar. En Demókrötum tókst að finna John Kerry, sem mótmælti aldrei almennilega ótrúlegum árásum fyrrverandi hermanna úr Víetnam stríðinu, sem sökuðu hann um að hafa ýkt afrek sín. Þær árásir urðu til þess að stríðshetjunni Kerry tókst að tapa fyrir George W Bush, sem fékk að fljúga flugvélum í Texas á meðan að Víetnamstríðinu stóð.
Þannig að einhvern veginn tókst George W Bush að sigra Demókrata í bæði skiptin og 8 ára valdatímabili hans er nú að ljúka. Í fyrsta sinn í nokkra áratugi standa Bandaríkjamenn því frammi fyrir kosningum þar sem hvorki sitjandi forseti né varaforseti er í framboði. Bandaríkjamenn eru á fullu í óvinsælu stríði í Írak, efnahagurinn er í slæmum málum, dollarinn veikur, olíverð í hæstu hæðum , George W Bush með ólíkindum óvinsæll forseti og líklegur kandídat Repúblikana verður 72 ára gamall þegar að kjörtímabilið hefst. Hvernig eiga Demókratar að fara að því að tapa núna?
Það er ótrúlega auðvelt að búa lengi í Bandaríkjunum og takast aðeins að kynnast tiltölulega einsleitum hópi pólitískt séð. Í mínum vinahóp í háskóla var vissulega fólk af öllum kynþáttum og stéttum, en vegna þess að ég var háskóla og bjó í Chicago kynntist ég nánast eingöngu fólki sem styður Demókrataflokkinn. Þegar ég hitti vini mína fyrir nokkrum vikum komst ég að því að allir ætluðu þeir að styðja Barack Obama í forkosningum Demókrata frekar en Hillary Clinton. Fáir nefndu þeir einhvern sérstakan málefnaágreining við Clinton sem ástæðu fyrir stuðningnum við Obama. Flestir í mínum vinahópi styðja áform þeirra beggja (sem vissulega er stigsmunur á) um heilbrigðisþjónstu fyrir alla Bandaríkjamenn og að draga hermenn frá Írak sem fyrst. Ef menn vilja finna einhver málefnalegan mun á þeim tveimur, þá nefndu vinir mínir oftast það að Hillary hafi virkað sáttari við stríðsáform Bush en Obama. Þó ber að geta þess að Obama var ekki orðinn þingmaður þegar að Íraksstríðið hófst og því þurfti hann ekki að taka sömu ákvarðanir og Clinton.
Hillary eða Barack?
Sem mikill áhugamaður um bandarískar kosningar hef ég átt erfitt að gera upp við mig hvort þeirra
Clinton eða Obama ég styðji. Helst vildi ég sjá þau saman í framboði, sem ég tel þó að muni ekki gerast nema að Hillary vinni. Ég verð að játa að í upphafi var stuðningur minn við Hillary einfaldlega byggður á því að hún var nátengd Bill Clinton, sem er sá bandaríski stjórnmálamaður, sem ég hef mest álit á. Hún hefur þó í þessari kosningabaráttu sannað sig rækilega og hefur samband hennar við Bill Clinton frekar spillt fyrir henni en öfugt. Sérstaklega hefur hún skarað fram úr í öllum kappræðum frambjóðenda.
Það er þó erfitt að heillast ekki af Barack Obama. Þegar ég spurði vini mína hvers vegna þeir styddu hann, þá voru svörin frekar óljós. En megintónninn var samt sá að Obama gæfi þeim einhverja von um betri tíma. Það er nefnilega svo að margir vel menntaðir Bandaríkjamenn eru mjög meðvitaðir um almenningsálitið í öðrum löndum og það hefur einfaldlega ekki verið skemmtilegt að vera bandarískur ferðamaður í öðrum löndum undanfarin 8 ár. Íslendingar munu sennilega seint gera sér grein fyrir því hvernig það er fyrir óbreytta Bandaríkjamenn að þurfa eilíft að svara fyrir utanríkisstefnu síns lands eða að afsaka yfirvöld. Þegar ég hef haft hjá mér bandaríska gesti hef ég ítrekað orðið var við dónaskap Íslendinga og annarra gagnvart Bandaríkjamönnum, sem margir telja að þurfi sífellt að svara fyrir stjórnvöld í sínu landi þegar þeir sötra bjór á pöbbum Reykjavíkur.
Nýr Bobby Kennedy
Það sem Barack Obama gefur vinum mínum í Bandaríkjunum er von um að hlutirnir batni. Þá 
dreymir um forseta, sem getur stigið uppúr hinu daglega þrasi stjórnmálanna, hafnað valdi peninganna í Washington DC og verið forseti allra Bandaríkjamanna – ekki bara sumra. Obama er hinn nýji Bobby Kennedy og æ fleiri demókratar vonast til að hann geti klárað það sem að Kennedy gat aldrei. Obama á að sýna heiminum fram á að Bandaríkjamenn standi fyrir eitthvað betra en George W Bush hefur gert undanfarin ár.
Spurningin er þó hvort að Obama getur nokkurn tímann staðið undir slíkum væntingum. Og ef hann fær útnefninguna frá Demókrötum, getur hann staðið af sér árásir Repúblikana? Þeir munu eflaust gera mikið úr því að hann heitir Barack Hussein Obama, hefur viðurkennt að hafa reykt maríjúana, er sonur múslima og svo framvegis. Mun Obama geta staðið af sér slíkar árásir án þess að fara niður á sama plan og Repúblikanar munu eflaust fara.
Obama hefur síðustu viku unnið glæsilegra sigra í forkosningum og nú er svo komið að margir í herbúðum Hillary Clinton búast við því að hún tapi öllum kosningum í febrúar en nú leggur hún traust sitt á að vinna hin stóru ríki Ohio og Texas í byrjun mars. Gerist það, gæti svo farið að þau Hillary og Barack færu inná landsþing Demókrata með nánast jafnmarga fulltrúa. Þá gætu komið upp alls konar deilumál, svo sem að fulltrúum frá Michigan og Florida (sem Hillary vann) verður sennilega neitað um atkvæðisrétt, þar sem forkosningarnar þar voru færðar fram gegn vilja Demókrataflokksins. Einnig geta þá hinir svokölluðu ofurfulltrúar (ríkisstjórar Demókrata, þingmenn og fleiri) haft úrslitaáhrif á útnefninguna, sem gæti valdið miklum deilum.
Það verður þó að teljast líklegt að Demókrötum takist að útkljá útnefninguna á slíkan hátt að hún valdi ekki of miklum deilum. Á meðan að Repúblikanar eru að útnefna John McCain, sem er gríðarlega óvinsæll meðal stórs hóps í sínum flokki, þá þurfa Demókratar nauðsynlega að fylkja sér að baka leiðtoga með trúverðugt umboð. Hvort sem það verður Hillary eða Obama, þá er allavega mín skoðun að frambjóðandi Demókrata í kosningunum verður umtalsvert álitlegri kostur en John McCain.
Einar Örn Einarsson