Það er kreppa á Íslandi. Atvinnuleysi er hærra en nokkru sinni áður, og allt í einhverju volli. Og út af því er fólk víst að flýja land, sérstaklega ungt fólk. Reyndar hef ég ekki tekið mikið eftir því: Íslendingar hafa alltaf farið mikið til útlanda og halda því áfram, svo koma þeir aftur heim. En tölurnar tala sínu máli, það virðast vera fleiri sem kjósa að flytja frá Íslandi en til þess, í fyrsta skipti í mörg ár.
Flestir flytja til annarra Evrópulanda, þar sem við Íslendingar njótum á flestum sviðum réttinda á við heimamenn. Við getum stundað nám og vinnu þar, íslenska sjúkratryggingin okkar gildir þar, og svo framvegis. Við getum farið til Frakklands, Danmerkur, Hollands, og það breytir litlu: Við erum jafn rétthá þeim sem búa þar fyrir.
Tengsl Íslands við Evrópu hafa verið lengi í umræðunni, en sú umræða hefur öðlast mun meira vægi en áður í ljósi aðildarviðræna við Evrópusambandið. Nú er komið að því að landið ákveði sig, af eða á, inn eða út – erum við með eða ekki?
Evrópusamruni
Evrópusambandið hefur kosti og galla. Ég er mjög ósáttur við núverandi framkvæmdastjórn sambandsins, og mér finnst þýskir og franskir íhaldsmenn hafa allt of mikil völd. En það er ekki það sem Evrópusambandið snýst um. Evrópusambandið er helsta birtingarmynd evrópsk samrunaferlis sem hefur verið í gangi síðan lok síðara stríðs. Þar blása pólitískir vindar til hægri eða vinstri, upp eða niður, stundum er maður sammála meirihlutanum og stundum ekki.
Við Íslendingar erum hluti af þessu samrunaferli. Við ferðumst til annarra Evrópulanda, vinnum þar og lærum. Við flytjum vörur til og frá meginlandinu. En við höfum ekkert um málið að segja. Það hefur lengi verið vitað að samningurinn um Evrópska Efnahagssvæðið er arfaslakur með tilliti til lýðræðis og fullveldis íslenska ríkisins. Hvorugt er á nokkurn hátt tryggt. Sennilega er núverandi staða brot á stjórnarskrá – hún tórir meðan málið er í limbói, en samfara umræðunni um aðild að ESB hlýtur að eiga sér stað umræða um EES. Að mínu hlýtur að segja EES-samningnum upp hafni þjóðin aðild að ESB.
Við þurfum að velja: Hvort á Ísland að vera með eða ekki?
Ef Ísland er ekki með
Ef Íslendingar hafna inngöngu í Evrópusambandið hlýtur landið líka að segja sig úr EES. Ef Ísland segir sig úr EES hafa Íslendingar ekki lengur atvinnuleyfi í Bretlandi. Við þurfum að borga skólagjöld í Svíþjóð. Við erum ekki sjúkratryggð á Spáni.
Gangi Ísland ekki í Evrópusambandið, og segi landið í kjölfarinu upp EES-samningnum eins og rökrétt væri, þá fyrst verður landflótti. Núna geta Íslendingar farið út og komið aftur heim, ekkert mál. Ef Ísland segir sig úr ESB þarf hver og einn einstaklingur að velja: Er hann Íslendingur eða Evrópubúi. Þetta er val sem enginn ætti að þurfa að taka, Ísland er í Evrópu!
Ef við þurfum að taka þetta val, þá er hætt við því að mikið af ungu fólki ákveði að hag sínum sé betur borgið annarstaðar en á Íslandi. Ég á ekki von á að heilu flugvélafyllarnir eigi eftir að láta sig hverfa og aldrei sjást aftur, en ef fólk hefur áhyggjur af því að landflótti sé brostinn á í dag er það ekkert á við það sem má búast við hafni Ísland því að vera með í Evrópu.
