Dagbjört Hákonardóttir fjallar um skólagjöld og hvort að reglur um tölvukaup í Menntaskólanum séu í rauninni dulbúin skólagjöld. „Fólk hefur ekki ótakmarkað val þegar það kemur að menntaskólum. Forgangsröðun inntekinna nemenda eftir búsetu fyrirfinnst enn þann dag í dag, þótt hún hafi verið afnumin í orði. Það þarf því að kanna hvort skyldueign á fartölvum sé ekki dulbúið ólögmætt skólagjald, helst ekki seinna en í gær.”
Haustið er hin ágætasta árstíð. Hver þekkir ekki þá tilfinningu að mæta ferskur í fyrstu kennslustund annarinnar, þar sem metnaðurinn og fyrirheitin ná sögulegu hámarki þann veturinn, enda gleðin fljótt að hverfa þegar kennarinn byrjar að setja manni fyrir næstu kennslustund. Burtséð frá þeirri gleði sem kann að fylgja því að mæta til fyrsta skóladags, er þó óumflýjanlegt að fórna höndum yfir þeim fjármunum sem fara í skólabóka- og námsgagnakaup. Hinn venjulegi menntaskólanemi þarf oft að eyða um 30.000-40.000 krónum í venjuleg námsgögn (ef ekki meiru), þó svo að skiptibókamarkaðir komi jú sterkir inn í kreppunni. En það er sama – það er erfitt fyrir allflesta að standa straum af þessum kostnaði.
Ekki bara bækur
En svona er lífið. Niðurgreiðsla skólabóka á menntaskólastigi er nú til skoðunar hjá menntamálaráðuneyti, og er ekki annað hægt en að vona það besta. Annað og mikilvægara mál þyrfti hins vegar að taka til skoðunar hjá hinu háa menntamálaráuneyti – og jafnvel fjármálaráðuneyti að auki. Því ljóst er, að skyldueign fartölva er komin til að vera í sumum framhaldsskólum. Í menntaskólanum í Kópavogi standa nemendur ekki aðeins frammi fyrir bókakaupum. Í þessum eina menntaskóla næststærsta sveitarfélags landsins, er gert ráð fyrir að nemendur í bóknámi noti fartölvu í hverri einustu bóklegu kennslustund. Ekki eru nema nokkur ár síðan MK ákvað að gera fartölvueign að skyldu, og kennsla hefur þ.a.l. að mestu farið fram á netinu. Þessi breyting átti að gera MK að brautryðjanda á sínu sviði.
Engin tölva – engin kennsla!
Nokkurra ára reynsla er komin á stóra fartölvuverkefnið, en ekki liggur fyrir hvort MK sé orðinn besti menntaskóli landsins. Aðferðafræðin er þó heldur betur athyglisverð. Nemendur fá heimaverkefni sín á sérstöku vefsvæði, þar sem nemendur eiga að einnig að skila öllum verkefnum til kennara, hvort sem það er innan kennslustundar eða utan. Sértu fartölvulaus í tíma þarftu líklegast að fylgjast með á tölvuskjá sætisfélaga þíns og vinna verkefni tímans eftir skóla. Og víða er pottur brotinn, því ekki býður MK upp á að nemendur geti unnið verkefni innan skólans í lok dags, því skólahúsinu er lokað skömmu eftir síðustu kennslustund. Svo þarf sífellt að vera nettengdur heimafyrir til að nálgast heimavinnu – og skila henni af sér! Er þetta hið vinalega starfsumhverfi sem menntaskólar keppast við að búa nemendum sínum?
Skólarnir bera ábyrgðina, ekki nemendur!
Það er á ábyrgð skólanna að sjá nemendum fyrir tölvukosti meðan þær eru jafn dýrar og raun ber vitni. Svokölluð „færanleg fartölvuver„ þekkjast í öðrum skólum, þar sem kennarar geta tölvuvætt venjulega kennslustofu með fartölvum á sérstökum vögnum. Þetta er og hagnýt lausn og sem MK mætti taka sér til fyrirmyndar. Á meðan hin almenna fartölva kostar ríflega mánaðarlaun hins almenna menntaskólanema, er skyldueign á fartölvum gersamlega út úr kortinu!
Og til hvers gagnast tölvan?
Það ætlar enginn að neita því að góð fartölva er þarfaþing í námi – fyrir fólk sem hefur lokið menntaskóla. Að sögn ýmissa nemenda í MK fer oft lítið fyrir námi í kennslustund á kostnað hvers kyns afþreyingar sem nálgast má með nettengdum fartölvum. Burtséð frá því, þá getur fólk einfaldlega ekki haldið því fram að það felist einhver hagræðing í því að láta fólk vinna öll sín verkefni á netinu! Ritgerðar- og verkefnaskil – kannski. Að hafa vinnublað í spænskum sögnum og enskum ljóðum aðeins (og eingöngu) aðgengilegt á einhverju lokuðu vinnusvæði? Það telst óhagræði.
Nemendur hafa ekki gjald
Það er í raun fráleitt að reglur MK um fartölvukaup hafi ekki vakið meiri athygli en raun ber vitni, og merkilegt er að stjórnvöld láta þetta algerlega óátalið. En afstaða skólayfirvalda er skýr – nemendur skólans hafa val; val um að fara í annan menntaskóla. En hvernig getur það staðist að einhver stærsti menntaskóli landsins skýli sér á bak við svo einfalda fullyrðingu? Fólk hefur ekki ótakmarkað val þegar það kemur að menntaskólum. Forgangsröðun inntekinna nemenda eftir búsetu fyrirfinnst enn þann dag í dag, þótt hún hafi verið afnumin í orði. Það þarf því að kanna hvort skyldueign á fartölvum sé ekki dulbúið ólögmætt skólagjald, helst ekki seinna en í gær.