Stöðugleiki óskast, framtí­ðin er í­ húfi

Á Vefritið skrifa margir námsmenn í­ útlöndum. Atli Rafnsson er einn þeirra og honum lýst ekkert á þær fréttir sem hann heyrir af efnahagsóróanum á Íslandi. Í Vefritsgrein dagsins skrifa hann því­ hugleiðingar um ástand mál og hvað framtí­ðin gæti borið í­ skauti sér. “Það þarf að vera aðlaðandi fyrir námsmenn erlendis að koma aftur heim að loknu námi. Heimurinn er opinn og samkeppni um vinnuafl fer sí­fellt harðnandi. Á meðan óstöðuleiki einkennir í­slenskt efnahagslí­f, viðskiptalí­f og húsnæðismarkað er Ísland því­ miður ekki fýsilegur kostur eins og er.”

Hvað er að gerast? Er allt að fara til fjandans? Það er ekki furða að maður spyrji sig þessara spurninga þegar maður les fréttamiðlana heima á Íslandi þessa dagana. Krónan e r að fara til andskotans, skuldir heimilina eru í­ sögulegu hámarki, bankarnir tapa og tapa, verðbólga eykst og stýrivextir komnir í­ 15%.

Ég er námsmaður erlendis og því­ skiptir það mig miklu máli að stöðuleiki haldist á peningamarkaðinum heima, rétt eins og það gerir fyrir alla aðra Íslendinga. Það eitt að gengi krónunnar hefur fallið jafnmikið og raun ber vitni sí­ðustu vikurnar hefur þýtt það að húsaleigan sem ég greiði hefur hækkað um nærri 25 þúsund í­slenskar krónur á mánuði frá áramótum.

Blessuð námslánin
Ég lifi á námslánum, þessum blessuðu námslánum sem eru að buga marga í­slenska námsmenn. Ég útskrifaðist frá HÍ fyrir rétt um ári sí­ðan og ákvað að fara í­ framhaldsnám erlendis og auka framtí­ðarmöguleika mí­na um leið. Ég ákvað að vinna mér inn nokkrar krónur til að eiga í­ sjóð áður en ég færi út til að geta tekist á við fyrstu önnina því­ gamla góða LÍN vildi ekki gefa mér lán fyrr en ég væri búinn að standast prófin mí­n á fyrir fyrstu önnina. Ekki vildi ég þurfa að taka yfirdráttarlán frá bankanum mí­num til að lifa af.

Nú eru námslánin loksins komin en málið er að þau hafa fuðrað upp á örskömmum tí­ma. Jújú, reyndar fékk greitt í­ í­slenskum krónum í­ samræmi við gengi dönsku krónunnar þegar greitt var út. Þetta er bara ekki nóg því­ gengisfall krónunnar undarfarna vikur hefur gert það að verkum að upphæðin hefur minnkað að raungildi. Að auki má alveg benda á það að ég vann vinnu hálft sí­ðasta ár, greiddi fullan skatt mánuð eftir mánuð og var virkur þjóðfélagsþegn voru námlánin mí­n skert og ég fékk miklu minna útborgað en full lán gera ráð fyrir.

Dönsku samnemar mí­nir fá skólastyrk frá rí­kinu, eitthvað um 5000 danskar krónur á mánuði. Þau mega samt vinna með þessu og afla sér allt að 5000 dönskum krónum á mánuði án þess að styrkurinn minnki eða skerðist. Hér er litið svo á að nám sé vinna og mikilvægasta fjárfesting til framtí­ðar sé sú að hlúa vel af ungu fólki. Hvers vegna? Jú, því­ að unga fólkið er framtí­ðin. Og já, eins og stendur eru 10.000 danskar krónur 160.000 kall og þau hafa möguleika að taka námslán aukalega með. Fí­nt að lifa á því­, sérstaklega þegar matvöruverðið er miklu lægra, bækur ódýrari og það ótrúlegasta, það er akkúrat ekkert innritunargjald í­ skólann!

Það er tí­mafrekt að vera í­ háskóla, sérstaklega í­ háskóla erlendis. Mikill tí­mi fer í­ það að læra tungumálið, á samfélagið og aðlagast nýju umhverfi. Fjárhagslega er ég er háður því­ sem ég fæ í­ lán frá LÍN. Lánin sem ég fæ frá heimalandi mí­nu eru skammarleg, undir fátækramörkum og maður fær það á tilfinninguna að námið mitt sé ekki metið að verðleikum. Skrifræðið er fáránlegt, tí­minn sem allt tekur er langur og uppskeran er rýr. Það þarf að vera aðlaðandi fyrir ungt fólk að fara í­ nám, eins og staðan er akúrat núna er því­ miður ekki allt of aðlaðandi að vera námsmaður.

Það er oft sagt að námsmenn eigi ekki að kvarta því­ þeir fá allt upp í­ hendurnar og hafið það bara nokkuð gott. Það er kjaftæði. Flestir námsmenn hafa það ekkert allt of gott og þurfa að leggja á sig mikla vinnu meðfram skóla til að eiga fyrir því­ allra nauðsynlegasta. Það er mikilvægt að þeir sem hafa yfirumsjón með Lánasjóðum og menntamálum á Íslandi fari yfir höfðu að átta sig á því­ að betur má ef duga skal. Að mennta sig á ekki að vera fjárhagsleg kvöð.

Fjölbreytt menntun mikilvæg
Það er grí­ðarlega mikilvægt fyrir í­slenskt samfélag að í­slenskir námsmenn viði að sér reynslu frá sem flestum stöðum í­ heiminum. Háskóli Íslands er fí­nn skóli og ég er viss um að allar aðrar menntastofnanir á háskólastigi á Íslandi séu mjög frambærilegar. Þó svo að það sé fí­nt að vera í­ í­slenskum háskóla er einnig nauðsynlegt að fá önnur sjónarmið í­ umhverfið okkar. Það er gott fyrir alla að hluti í­slenskra námsmanna sæki sitt nám erlendis því­ það skapar nýja vinkla og kemur með nýja sýn á lí­fið þegar það kemur heim og hinn kalda Frón. Fjölbreytni er af hinu góða, ekki sí­st þegar að kemur að menntun.

Það þarf að vera aðlaðandi fyrir námsmenn erlendis að koma aftur heim að loknu námi. Heimurinn er opinn og samkeppni um vinnuafl fer sí­fellt harðnandi. Á meðan óstöðuleiki einkennir í­slenskt efnahagslí­f, viðskiptalí­f og húsnæðismarkað er Ísland því­ miður ekki fýsilegur kostur eins og er.

Við erum framtí­ðin og munum fljótlega taka við kyndlinum frá þeim sem hafa borið hann á undan okkur. Framtí­ðin er okkar og það er skylda þeirra sem hafa umsjón með þessum málaflokkum að gera sem allra best við námsmenn, hvort sem þeir eru heima á Íslandi eða erlendis. Því­ er grí­ðarlega nauðsynlegt að tryggja stöðuleika sem fyrst, því­ annars er voðinn ví­s.