Togstreita frekjunnar

Í grein dagsins fjallar Elí­n Ósk Helgadóttir um það hversu erfitt það getur verið að ætla bæði að vera fylgjandi kynjajafnrétti og jafnrétti til náms á Íslandi í­ dag. Hún telur að jafnréttissinnum sé óhjákvæmilega boðið upp á óþægilega afarkosti. Í greininn segir m.a: Mér stendur ekki til boða að senda barnið mitt í­ grunnskóla þar sem markvist er unnið eftir þeirri kenningu að kyn skipti máli nema ég velji einkarekinn skóla til þessa að uppfræða börnin mí­n.

Ég er svo ótal margt og aðhyllist svo ótal margt en mest um verð þykja mér þó joðin tvö. Jafnréttið og jöfnuðurinn sem grundvallast í­ minni lí­fsspeki. En þessi joð hafa undanfarið skapað mikla togstreitu í­ lí­fi mí­nu, þau keppast um mig og toga mig í­ áttina til sí­n, í­ sitthvora áttina.

Joð eitt: Ég er femí­nisti. Ég er þeirrar skoðunar að kyn skipti máli og tillit þurfi að taka til kyns.

Joð tvö: Ég er jafnaðarkona. Ég er á móti einkaskólum og tel að allir eigi að hafa sama rétt til menntunar.

Reiður eða leið
Í göngufæri við heimili mitt eru hið minnsta átta leikskólar og aðrir átta aðeins lengra. Þessir leikskólar eru reknir hver eftir sinni stefnu og er það foreldra að ganga á milli, kynna sér stefnur þeirra og velja barninu sí­nu menntun sem uppfyllir þeirra kröfur og hugsjónir.

Ég vel þann þar sem kyn skiptir máli og markvisst er tekið tillit til kyns. Því­ það er staðreynd og staðfest með fjölda rannsókna að fólk kemur fram við börn á misjafnan máta eftir því­ hvors kyns barnið er. Í bandarí­skri rannsókn var spiluð upptaka af barnsgráti fyrir hóp fólks. Hluta hópsins var tjáð að um væri að ræða lí­tinn dreng en hinn hlutinn stóð í­ þeirri meiningu að um litla stúlku væri að ræða. Allir voru spurðir hvers vegna barnið væri að gráta. Svörin voru vægast sagt sláandi. Þeir sem töldu að um dreng væri að ræða sögðu: Hann er reiður. Svar þess hóps sem taldi barnið vera stúlku var allt annað, þau sögðu: Hún er leið. Þetta eru hin almennu viðhorf til barna. Frá fæðingu er stúlkum kennt að þegja, vera rólegar, stilltar og prúðar meðan drengir er hvattir til að hafa hátt og láta mikið fyrir sér fara.

Rólegar, stilltar og prúðar
Kunningi minn er kennari á yngsta stigi grunnskóla, í­ bekknum hans er nokkrar ungar stúlkur sem hafa hátt og láta mikið fyrir sér fara. Þetta eru „Hjallafrekjurnar”, þeim var ekki kennt að vera rólegar, stilltar og prúðar heldur fengu þær að blómsta á leiksólanum Hjalla þar sem kyn skipir máli og er gert jafnhátt undir höfði. Hvað gerist þegar þessar meintu „frekjur” koma inn í­ grunnskólkerfið, verður þeim kennt að vera rólegar, stilltar og prúðar? Getur það verið að þegar fram lí­ða stundir verði þær prúðu stelpurnar sem plantað er á milli óþekkra stráka til þess að halda aga í­ bekknum? Hversu langan tí­ma mun það taka fyrir skólakerfið að koma þessu ungu stúlkum í­ skilning um hvert sé þeirra venjuhelgaða kynjahlutverk?

Það er staðreynd að það er ekki markvisst reynt að vinna gegn hinum venjuhelguðu kynjahlutverkum í­ grunnskólum landsins. Stúlkur koma út úr skólakerfinu með betri vitnisburð en drengir meðan drengir koma út úr skólakerfinu með betri sjálfsmynd og þar með, að eigin mati, færir í­ flestan sjó. Þetta sannast í­ könnun sem Námsmatsstofnun gerði fyrir Samtök atvinnulí­fsins á dögunum. Þar voru 15 ára unglingar spurðir um framtí­ðarstörf sí­n. Þar voru unglingarnir fastir í­ hinum hefðbundnu og kynjastimpluðu karla og kvennastörfum. Merkilegast þótti mér að mun færri stúlkur en drengir sáu sig fyrir sér í­ stjórnunarstöðum í­ framtí­ðinni.

Vandamálið
Þegar ég mun standa frammi fyrir því­ að velja börnunum mí­num leikskóla þá mun ég velja þann leikskóla sem ég tel að þau fái að þroskast og blómstra best sem einstaklingar. Þar sem stúlkan mí­n má hafa hátt og þar sem drengurinn minn má hafa lágt og allt þar á milli. Ég mun að sjálfsögðu vilja viðhalda þessum uppeldisaðferðum þegar á næsta skólastig kemur. En þá kemur upp vandamál. Mér stendur ekki til boða að senda barnið mitt í­ grunnskóla þar sem markvisst er unnið eftir þeirri kenningu að kyn skipti máli nema ég velji einkarekinn skóla til þessa að uppfræða börnin mí­n. Hinu opinbera hefur ekki tekist að búa til skólakerfi sem hleypir þessum sjónarmiðum að.

Einkahagsmunir eða heildarinnar
Um er að ræða árekstur á hagsmunum; þeir hagsmunir að börnin mí­n fái það uppeldi sem ég vil þeim og hagsmunir heildarinnar um jafnrétti til menntunar. Á ég að láta femí­nistann í­ mér ná yfirhöndinni og velja einkarekinn skóla, þar sem börnin mí­n fá menntun við mitt hæfi á kosnað heildarinnar eða á ég að þagga niður í­ femí­nistanum, blása lofti í­ jafnaðarkonuna og halda mig við þá staðreynd að það sé hagur heildarinnar að allir sæki nám í­ rí­kisreknum skólum og börnunum mí­num á ekki að vera gert hærra undir höfði einfaldlega af því­ ég vil það og ég á pening fyrir því­.

Blessunarlega á ég ekki börn, en ég mun eignast þau og þá mun ég þurfa að standa frammi fyrir þessu vali.

En á ég að þurfa að velja?